Afazi Nedir?
Afazi; beynin dil ile ilişkili bölgelerinde meydana gelen hasar sonrası ortaya çıkan edinilmiş dil bozukluğudur. Çoğu bireyde dil baskın yarım küre sol hemisferdir. Bu bölgedeki hasar; konuşma üretimi, anlama, adlandırma, tekrarlama, okuma ve yazma becerilerinde etkilenime yol açabilir.
Afazi ani başlangıçlı olabilir ve sıklıkla inme sonrası görülür. Ancak travmatik beyin hasarı, tümör veya enfeksiyon gibi durumlar da afaziye neden olabilir.
Afazinin Nedenleri
- İskemik veya hemorajik inme
- Travmatik beyin hasarı
- Beyin tümörleri
- Beyin enfeksiyonları
- Diğer nörolojik hastalıklar
Afazi Tipleri
Afazi genel olarak iki ana grupta ele alınır:
1. Akıcı Afaziler
Konuşma akıcıdır ancak içerik bozulabilir. Anlamsız kelime kullanımı görülebilir. (Wernicke, Anomik, Kondüksiyon vb.)
2. Akıcı Olmayan (Tutuk) Afaziler
Konuşma üretimi çabalıdır, kısa ve eksik cümleler görülür. (Broca, Global vb.)
Etkilenim şiddeti hasarın yerine ve yaygınlığına bağlıdır.
Afazide Görülebilecek Dil Sorunları
- Sözcük bulma güçlüğü
- İşitsel anlama problemleri
- Tekrarlama zorluğu
- Okuma ve yazma kaybı
- Cümle kurmada bozulma
Afaziye bazı durumlarda motor konuşma bozuklukları (dizartri, apraksi) eşlik edebilir.
TRAVMATİK BEYİN HASARI (TBH)
Travmatik Beyin Hasarı Nedir?
Travmatik beyin hasarı; kafaya alınan ani darbe veya penetran yaralanma sonucu beyin dokusunda oluşan hasardır.
En Sık Nedenler
- Trafik kazaları
- Yüksekten düşme
- Spor yaralanmaları
- Şiddet olayları
- İş kazaları
Travmatik Beyin Hasarına Bağlı Bilişsel ve Dil Sorunları
Travma sonrası görülebilecek alanlar:
Bilişsel Alan
- Dikkat azalması
- Bellek problemleri
- Planlama ve organizasyon güçlüğü
- Sosyal yargı problemleri
Dil ve Konuşma Alanı
- Sözcük bulma güçlüğü
- Düzensiz anlatım
- Anlama sorunları
- Mizah ve mecazı anlayamama
- Okuma-yazma ve matematikte gerileme
Konuşma Anlaşılırlığı
Konuşma kaslarını kontrol eden alanlar etkilenmişse yavaş ve peltek konuşma görülebilir (dizartri).
Dil ve Konuşma Terapisinin Rolü
İstanbul Atlas Üniversitesi Dil ve Konuşma Terapisi Birimi’nde:
- Ayrıntılı dil ve bilişsel-iletişim değerlendirmesi yapılır
- Afaziye yönelik yapılandırılmış terapi programı uygulanır
- Konuşma anlaşılırlığı artırılır
- Günlük yaşam iletişim stratejileri öğretilir
- Aile danışmanlığı sağlanır
Beyin plastisitesi sayesinde iyileşme süreci zaman içinde devam edebilir. Terapi, bu süreci desteklemeyi amaçlar.